روش تدریس بارش فکری، طوفانی در متدهای جدید آموزش

روش تدریس بارش فکری، طوفانی در متدهای جدید آموزش

5٫0 rating based on 1,234 ratings
طوفان فکری

روش تدریس بارش فکری، طوفانی در متدهای جدید آموزش

در مقاله ی قبل به اهمیت بی شمار تاثیرگذاری روش تدریس یک معلم، در ایجاد علاقه و انگیزه ی دانش آموز و یا ایجاد بی انگیزگی و نفرت او نسبت به درس و مدرسه اشاره کردیم و گفتیم معلم‌های کارآمد و موفق، همیشه در جستجوی متدهای روش تدریس جدید و هیجان انگیزی هستند که دانش آموزان را نسبت به درس و یادگیری آن، مشتاق تر و با انگیزه تر سازند.

در این مقاله نیز، به معرفی برخی از متدهای مختلف روش تدریس سنتی و روش تدریس جدید اشاره کرده بودیم تا معلمین عزیز و اساتید گرامی بتوانند با علم و آگاهی بیشتر، هوشمندانه از این تکنیک ها در تدریس خلاق خود استفاده کنند.

هرگاه از تکنیک های روش تدریس خلاق صحبت به میان می آید، یکی از شناخته شده ترین تکنیک های روش تدریس که تفکر خلاق دانش آموزان ما پرورش می دهد، روش تدریس طوفان فکری است.

طوفان فکری، طوفان مغزی، بارش مغزی، بارش فکری، یورش فکری و … همه ی اینها، اسامی فارسی ای هستند که به این تکنیک، اطلاق می شود.

روش تدریس طوفان فکری یا بارش مغزی، هم از سوی متخصصان آموزش و پرورش و هم از سوی متخصصان آموزش خلاقيت، بعنوان روش تدريس حل خلاق مسائل معرفی شده است و نتایج حاصل از پژوهش های بدست آمده، تاثیرگذاری بالای این روش تدریس را، بر روی پرورش مهارت های حل مسأله ی دانش آموزان، به اثبات رسانیده اند.

روش تدریس بارش مغزی یا Brain Stroming، تکنيکی مبتنی بر مذاکره است. به اين صورت که، معلم و همه دانش آموزان، دور هم می نشينند و در مورد يک موضوع خاص، به بحث و مناظره می پردازند و هر دانش آموز، ایده و يا راه حلی به ذهنش رسيد، در جمع مطرح می کند.

 مزیت این تکنیک این است که به همه اجازه داده می شود تا آزادانه و بدون ترس، نظرات خود را بیان کنند.

 معلم که نقش هدايتگر جمع را به عهده دارد، همه مطالب و صحبتهای دانش آموزان را روی برد يادداشت می کند. به اين ترتيب با مشارکت گروهی همه بچه ها و تجمیع ایده ها و نظرات آنها روی هم، می توان به بهترین ایده و راه حل برای حل مسئله رسید.

علاوه بر آن، چون همه دانش آموزان بايد در بحث شرکت کنند، خود این امر، خود به خود  موجب افزايش خلاقيت در آنها می شود.

تا اینجای مقاله، به اثربخش بودن روش تدریس بارش مغزی در ایجاد خلاقیت و نوآوری دانش آموزان اشاره کردیم.

نکته ی مهم و قابل توجه در استفاده ی از روش تدریس بارش مغزی برای رسیدن به ایده های بکر و ناب در حل مسائل، ملزم به رعایت یکسری قوانین ساده ولی هوشمندانه هستیم که در ادامه به آن اشاره میکنم.

اولین قانون این است که : انتقاد ممنوع!!

هیچ کس حق انتقاد به ایده و نظر دیگران را ندارد. شاید به قطعیت بتوان گفت که یکی از اصلی ترین دلایلی که سبب می شود افراد در حالت عادی، نظرات و ایده ها خود را در جمع مطرح نکنند و با دیگران در میان نگذارند، همین نگرانی و ترس از، مورد انتقاد و تمسخر قرار گرفته شدن، است. اما با اجرای این قانون ساده ولی مهم، در تکنیک روش تدریس بارش مغزی، به بهترین شکل، با این ترس و نگرانی مخرب، مقابله می شود.

دومین قانون دنده خلاص رفتن!

دنده خلاص رفتن یعنی هر چه به ذهن مان خطور کرد؛ چه معقول و چه نامعقول، را بیان کنیم. این قانون سبب می شود که خود سانسوری را رها کنیم و به ذهن خود اجازه تخیل و ایده پردازی بدهیم.

گفته می شود در جلسه ی طوفان فکری، اصولاً بهترین ایده ها، ناقص ترین آنها هستند، زیرا سبب تحریک خلاقیت دیگران برای کامل کردن آن می شود.

سومین قانون: حرف چه می خواهد دل تنگت، بگو!

سومین قانون روش تدریس بارش مغزی، بیان بی محابای بی نهایت تعداد ایده های ذهنی شماست؛ حتی اگر خیلی نامعقول و دور از ذهن بنظر برسد.

قانون چهارم، مکتوب کردن همه نظرات است.

زیرا اگر برای ثبت کردن ایده های مطرح شده، راهکاری پیدا نکنیم، به دلیل سیال بودن آنها و ارائه نظرات بسیار زیاد و متنوع، به مشکل برمی خوریم و ممکن در این میان، ایده ی نابی از قلم بیفتد.  

و پنجمین قانون روش تدریس بارش مغزی، تلفیق ایده های جمعی است.

در واقع در هم آمیختن و تلفیق ایده ها و ایده گرفتن از نظرات دیگران، مهم ترین مزیت تکنیک بارش مغزی است.

اگر هر دانش آموز به تنهائی در مورد موضوعی، فکر کند، به راه حل های محدودتری می رسد چون این راه حل ها فقط در محدوده ی تجارب و دانسته های اوست، اما زمانی که در جلسه بارش مغزی، نظرات دیگران را می شنود، ابعاد جدیدی از مسئله برایش آشکار خواهد شد که با تلفیق آنها با نظرات خود، می تواند، پخته ترین ایده های ممکن را ارائه دهد.

از بارش مغزی می توان بعنوان نوعی فعالیت آغازگر برای ایجاد جرقه ای در ذهن دانش آموزان استفاده کرد تا آنان بتوانند، قبل از این که خواندن یک مطلب آموزشی را شروع کنند، دانسته های خود را درباره ی آن موضوع خاص، بیان کنند.

این راهبرد دانش آموزان را ترغیب می کند تا هر آنچه که درباره ی آن موضوع یا عنوان مورد بحث می دانند، بگویند و در مورد آنچه ممکن است در داستان اتفاق بیفتد، فکر کنند یا برای ارائه ی مطلب خواندنی، آماده شوند.

معلمان معمولاً، قبل از شروع تدریس یک مطلب خاص، ذهن دانش آموزان را درگیر بارش فکری می کنند تا دریابند، میزان اطلاعات دانش آموزان درباره ی آن موضوع مورد بحث، تا چه حد است.

شاید برای شما هم این سوال پیش بیاید که چگونگی استفاده ی از بارش مغزی در کلاس درس به چه نحوی است؟

روال کار به این صورت است که معمولاً قبل از شروع فعالیت بارش مغزی دانش آموزان، معلم برای آغاز بحث، چند پرسش درباره ی یک کتاب یا بخشی از آن، انتخاب می کند.

این پرسش ها باید آزاد باشند و دانش آموزان را به تفکر درباره ی مطلب خواندنی ترغیب کنند.

بعلاوه، دانش آموزان باید بتوانند، مفاهیم را در تجربیات شخصی خود به کار برند. برای مثال در مورد یک داستان، پرسش ها ممکن است به طرح، موضوع، شخصیت ها یا چیدمان داستان یا حتی نویسنده ی آن مرتبط باشد.

در گروه های دانش آموزان کم سن، معلم ثبت کننده ی نظرات، روی تخته یا آلبوم نمودارهاست.

در گروه های دانش آموزان بزرگ تر، یکی از دانش آموزان برای ثبت نظرات انتخاب می شود.

معلم به دانش آموزان می آموزد تا هر طور که دوست دارند، به پرسش ها پاسخ دهند، ولی بایستی پاسخ هایشان کوتاه باشد.

به دانش آموزان گفته نمی شود که پاسخ آنان درست است یا نه.

همه ی پاسخ ها، مورد قبول واقع می شود و هیچ پاسخی رد نمی شود.

احتیاج نیست دانش آموزان، دستشان را برای پاسخ دادن بالا ببرند، ولی باید در صحبت کردن، نوبت را رعایت کنند.

وقتی دانش آموزی صحبت خود را تمام کرد، دانش آموز دیگر با پاسخی متفاوت یا واکنشی نسبت به توضیح دانش آموز قبلی، صحبت را ادامه می دهد.

هدف، ارائه ی بیش ترین نظرات در مورد موضوع مطرح شده است تا ثبت شود.

اولین پرسش، مطرح می شود و برای پاسخ دادن، داوطلب، خواسته می شود.

اگر کسی داوطلب نشد، معلم دانش آموزی را انتخاب می کند و نظر او را جویا می شود.

همان گونه که دانش آموز پاسخ می دهد، فرد ثبت کننده ی نظرات، یادداشت برمی دارد.

در مواردی که سکوت برقرار می شود، ممکن است معلم دانش آموز خاصی را صدا کند تا پاسخ دهد یا اینکه پرسش دیگری مطرح کند.

شاید برای شما سؤال پیش بیاید که بجز راهکار بالا، به چه طریق دیگری می توان از این راهبرد استفاده کرد؟

یک روش، روش طومار عقاید است.

بدین صورت که ثبت کننده ی نظرات، نظر هر یک از اعضای گروه را به نوبت می پرسد و ثبت می کند. اعضای گروه در صورت تمایل، اظهار نظر می کنند. این کار تا زمانی که همه ی اعضای گروه صحبت یا اظهار نظر کرده باشند، ادامه می یابد.

روش دیگر، روش تکه کاغذی است.

بدین صورت که دانش آموزان به جای صحبت کردن، نظراتشان را در یک تکه کاغذ کوچک می نویسند. سپس ثبت کننده ی نظرات، آن ها را جمع آوری و قبل از نوشتن مرتب می کند.

جمع بندی :

همانطور که در بالا نیز اشاره شد، روش طوفان فکری، راهکاری مؤثر و سودمند برای رسیدن به بهترین راه حل برای حل مسائل است البته تا زمانی که بخوبی بتوان تمامی نظرات و ایده های دریافتی جمع را مدیریت کرد.

از آنجایی که در روش تدریس بارش مغزی یا طوفان فکری، بر طبق قوانینی که بیان نمودیم، حق انتقاد از ایده های دیگران وجود ندارد و همه دانش آموزان، این آزادی عمل را دارند که نظرات و ایده های خلاقانه ی خود را بدون نگرانی از قضاوت شدن، مطرح کنند، این موضوع باعث می شود این تکنیک، تجربه ی لذت بخشی را برای آنها به همراه داشته باشد و باعث شکوفایی و تقویت تفکر خلاق در دانش آموزان شود.

Avatar
زهرا خوش کلام وب‌سایت
زهرا خوش کلام هستم...کارشناسی ارشد مهندسی کامپیوتر، گرایش نرم افزار... عاشق کارای تحقیقاتی و تولید محتوام... به حوزه ی بازاریابی علاقه مندم... مسئول تولید محتوای تیم کلاسه م... سرسختانه واسه ی هدفام میجنگم

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *